Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej

Sale Sarmatów I - III

I Sala Sarmatów, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejslkiej Sztuki Zdobniczej Ekspozycję otwierają nowożytne wizerunki z polskich szlacheckich galerii rodowych. Wśród nich portrety przedstawicieli rodu Myszkowskich i Wielopolskich z XVII i XVIII w. (wykup mienia podworskiego z pałacu w Chrobrzu – z linii ordynatów pińczowskich), jak również Sołtyków i Popielów z XVIII w. (pochodzące z pałacu w Kurozwękach, depozyt Rodziny Popielów). Do najznakomitszych należą m.in. portrety: Zygmunta Gonzaga-Myszkowskiego, pierwszego ordynata pińczowskiego (+1615), Jana Wielopolskiego kanclerza wielkiego koronnego (+1688), jego kolejnych żon  – m.in. drugiej, dziedziczki ordynacji pińczowskiej, Konstancji Krystyny z Komorowskich Wielopolskiej (+1675), Franciszka Wielopolskiego Gonzaga-Myszkowskiego, ordynata pińczowskiego i wojewody krakowskiego (+1732), jego żony i potomków. Niektóre z tych obrazów wykonali artyści dworscy (Antoni Mirys), pozostałe – cechowi malarze krakowscy (Antoni Józef Misiowski, Łukasz Orłowski), lub artyści nieznani z nazwiska. Całopostaciowe portrety z Kurozwęk, pędzla nieznanych malarzy cechowych, ukazują: Aleksandra Sołtyka, stolnika podolskiego i jego żonę Franciszkę, Józefa Sołtyka, miecznika sandomierskiego oraz Pawła Popiela, kasztelana małogoskiego i sandomierskiego. Do wizerunków postaci z innych znanych w skali kraju lub regionu rodów (Małopolska, staropolskie woj. sandomierskie) należą portrety z XVIII w., m.in.: królewicza Jakuba Ludwika Sobieskiego, Marii Zofii z Sieniawskich 2 voto Czartoryskiej, Jerzego Mniszcha, marszałkowej sandomierskiej Józefy Kochanowskiej z paziem (malował Baltazar Gołębiowski, 1775), a także pary małżeńskiej: Michała Jaxa-Bąkowskiego, stolnika radomskiego i jego żony Apolonii ze Ślaskich (malował B. Gołębiowski, 1771 –1774).
Osobno zgrupowano XVIII-wieczne wizerunki magnatów, dowódców wojskowych, w tym: Jerzego Mniszcha (+1778), Stanisława Mateusza Rzewuskiego (+1728), Jana Klemensa Branickiego (+1771) i in.

Sala I: Meble XVIII-wieczne wykonane w warsztatach elbląskich, m.in. skrzynia z dekoracją taśmową, model sekretarzyka zwany pultynką do stawiania w witrynie warsztatu jako dowód umiejętności mistrza oraz zegar szafowy. W gablotach naczynia majolikowe i fajansowe: włoskie (dzban z herbem Gozdawa i Trąby odmienne, naczynia apteczne), niemieckie (misy z Frankfurtu, Norymbergii i Hanau, skarbonka z dalekowschodnią sceną myśliwską), francuskie (patera z Sceaux), śląskie (kufel i półmisek z Prószkowa Śl.), polskie (para talerzy wykonanych w wytwórni fajansu zorganizowanej z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego na terenie pałacu w warszawskim Belwederze).

Sala II: W gablocie śląski dzban kamionkowy z rozbudowaną ikonografią sceny Ukrzyżowania, z przełomu XVI i XVII w. Ponadto, skrzynia o bogatej dekoracji intarsjowanej Brata Hilariona, (Wielkopolska, poł. XVII w.) i kufer szlachecki (Austria?, XVIII w.).
Sala III: Kolbuszowska sekretera-praska (praska czyli komoda w której przechowywano bieliznę); stół w „typie Maggioliniego” z intarsjowaną dekoracją w stylu pompejańskim. 

Sala IV: Dawna kuchnia - laboratorium Akademii Górniczej

Sala IV: Dawna kuchnia - laboratorium Akademii Górniczej, Galeria Malarstwa Polskiegi i Europejskiej Sztuki Zdobniczej

Liczny zbiór naczyń szklanych z epoki baroku i klasycyzmu, wykonanych w hutach czeskich, śląskich, saskich, rosyjskich i polskich, m.in. lubaczowski kielich-flet Franciszka Wielopolskiego z herbem Starykoń; szkła stołowe Augusta III; rokokowe meble niemieckie i neorokokowe francuskie z XVIII i XIX w., paryski zegar kominkowy z wyobrażeniem Erosa i Anterosa z pierwszej połowy XVIII w.

Sala V: Pomieszczenie z XVIII-wieczną studnią

Sala V: Pomieszczenie z XVIII-wieczną studnią, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej

Porcelana z wytwórni dalekowschodnich (Japonia i Chiny, XVII-XVIII w.) i europejskich (Miśnia, Berlin, Wiedeń, XVIII-XIX w.), m.in. naczynia z kolekcji Augusta II Mocnego z Pałacu Japońskiego w Dreźnie; wyroby miśnieńskie o dekoracjach inspirowanych sztuką dalekowschodnią, np. filiżanka i spodek ze scenką figuralną w typie chinoiserie Johanna Gregora Höroldta, naczynia zdobione naturalistycznymi kompozycjami kwiatowymi; figurka Putta z kartuszem herbowym Rzeczypospolitej i Saksonii, element dekoracji stołu, z serwisu stołowego Augusta III; filiżanka berlińska z serwisu króla pruskiego Fryderyka Wielkiego; wiedeński serwis margrabiego Aleksandra Wielopolskiego z 1816 r.; porcelana stołowa z najstarszych polskich wytwórni w Korcu i Baranówce z pocz. XIX w.

VI. Sala im. króla Stanisława Augusta

VI: Sala im. króla Stanisława Augusta, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejPrezentowane są tu portrety klasycystyczne ze schyłku wieku XVIII i empirowe z początku wieku XIX. Zobaczyć można m.in. portrety: króla Stanisława Augusta Poniatowskiego (w typie portretów autorstwa Jana Baptysty Lampiego) i Elżbiety Grabowskiej (malował Jan Baptysta Lampi, ok. 1790), Tadeusza Kościuszki (malował Józef Grassi, 1792), z dedykacją od Kościuszki dla Waleriana Dzieduszyckiego na ramie obrazu, następnie kanclerza koronnego Jacka Małachowskiego (malował Józef Peszka, przed 1792, replika autorska) oraz królewskiego szambelana Joachima Tarnowskiego (malował Józef Pitschmann). Odchodzącą „epokę sarmacką” reprezentują portrety szlacheckiej rodziny Linowskich: Jana Linowskiego i jego żony Magdaleny (malował Józef Faworski, koniec XVIII). Bardzo okazały i nowoczesny jest empirowy „Portret rodziny Borchów” - Anny z Bohomolców Borchowej z dziećmi, przedstawionymi en pied na tle parku (malował Józef Peszka, 1806-1807).
Meble klasycystyczne: szafka nocna wykonana we Francji ok. 1770 r., warszawska komódka zdobiona brązami w stylu Ludwika XVI. Zegary: francuski, kominkowy ze złoconego brązu ze sceną figuralną przedstawiająca Edukację Achillesa i szwarzwaldzki, sygnowany przez Michaela Siechlera z Alegorią Wiecznej Chwały.

Sala VII: Między romantyzmem a neoklasycyzmem

Sala VII: Między romantyzmem a neoklasycyzmem, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejPrezentowane są tu studia malarskie z okresu romantyzmu – w „zderzeniu” z neoklasycystycznymi z XIX w. Do romantycznych należą prace autorstwa Aleksandra Orłowskiego (+1832), – w tym nawiązujący do Powstania Listopadowego olejny „Portret Kozaka na koniu” (depozyt od 2010) oraz Piotra Michałowskiego (+1855) – „Paweł Popiel na koniu” (depozyt Rodziny Popielów z Kurozwęk). Do kolejnego zrywu narodowego – powstania styczniowego nawiązuje prezentowany obok obraz Artura Grottgera „Ojciec i córka w syberyjskiej kopalni” (depozyt TUiR „WARTA” S.A.). Do nastrojowego neobaroku zachodnioeuropejskiego przynależy światłocieniowy „Portret damy w szalu" (ok. 1840) Franciszka Pfanhausera (+1865). Obok powyższych – grupa neoklasycystycznych portretów rodzinnych pędzla Rafała Hadziewicza (+1886), czynnego w Kielcach w latach 1871–1886, m.in.: „Autoportret”.

Polskie meble z ośrodka warszawskiego, w tym dwa fotele w stylu stanisławowskim, angielskie biurko w stylu Sheratona oraz szafa angielska dekorowana biskwitowymi plakietami z wytwórni Wedgwooda (kon. XVIII w.).
W gablotach: szkła bezbarwne z okresu klasycyzmu, biedermeieru i historyzmu z wytwórni czeskich, śląskich i polskich, m.in. wyroby z pracowni grawerskiej Antona Simma w Jabloncu, jak puchar z modlitwą Ojcze Nasz, szkła masońskie z huty Josephine w Szklarskiej Porębie dekorowane przez Artura Gerlacha, kielich-flet z 30 widokami Karkonoszy i Pogórza Sudeckiego, oraz przykłady angielskich fajansów z wytwórni Wedgwooda i Davenporta zdobionych techniką druku podszkliwnego.

Sala VIII: Imienia Józefa Szermentowskiego

Sala VIII: imienia Józefa Szermentowskiego, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejPokaz otwiera malarstwo pejzażowe i pejzażowo-rodzajowe Franciszka Kostrzewskiego. Są to krajobrazy powstałe w latach 1850–1867, m.in. „Widok Hebdowa”, „Powrót z jarmarku”, „Pejzaż zimowy”, czy zakupiona w 2012 roku kompozycja „Polowanie” będąca ilustracją do IV księgi „Pana Tadeusza”. Obrazy te stanowią  „preludium” do malarstwa ucznia F. Kostrzewskiego, Józefa Szermentowskiego. Jego twórczość prezentują dzieła zarówno z czasów pobytu w kraju, studiów w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie, do których należą weduty z lat 50. XIX w.: Sandomierza, Chęcin, Szydłowca i widok klasztoru na Świętym Krzyżu w Górach Świętokrzyskich, jak i obrazy późniejsze, powstałe pod wpływem francuskiej, nowoczesnej szkoły barbizończyków; m.in.: „Kępa Puławska”, za który artysta otrzymał złoty medal na wystawie w Paryżu w 1872 r., „Droga do wsi” (1872), „Krajobraz nadrzeczny” (Paryż, 1873), oraz powstałe po wizycie w kraju rodzinnym – „Kościółek wiejski w Krakowskiem” (Paryż, 1874). Na uwagę zasługuje także „Widok wnętrza katedry św. Jana w Warszawie” autorstwa Antoniego Dąbrowskiego (1856) opatrzony dedykacją dla naczelnika powiatu kieleckiego, znanego miłośnika i kolekcjonera dzieł sztuki Tomasza Zielińskiego, z którym związani byli także wspomniani wyżej artyści. Obraz pochodzi z czasu pobytu A. Dąbrowskiego w Kielcach (depozyt Muzeum Narodowego w Warszawie).

Meble z okresu biedermeieru, francuski empirowy zegar kominkowy z pełnoplastycznymi figurami muz. W witrynie wczesne fajanse ćmielowskie dekorowane techniką druku podszkliwnego, m.in. patera z widokiem ruin zamku w Łobzowie według Jana Nepomucena Głowackiego, koszyki na owoce z ażurowym kołnierzem, dzbanuszek miśnieński z widokiem ruin zamku w Tęczynie zdobiony w malarni Kazimierza Cybulskiego w Warszawie

Sala IX: im. Władysława Aleksandra Maleckiego

Sala IX: im. Władysława Aleksandra Maleckiego, Galeria Malarstwa i Europejskiej Sztuki ZdobniczejPrezentowane są tu kompozycje pejzażowe i pejzażowo-rodzajowe oraz portrety artystów tworzących w drugiej połowie XIX w. Wśród autorów wymienić należy: Józefa Chełmońskiego, Władysława Maleckiego, Wojciecha Gersona, Aleksandra Kotsisa, Alfreda Schouppe czy Saturnina Świerzyńskiego (ok. 1820–1883). Najliczniej prezentowane jest malarstwo W. Maleckiego (absolwenta Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie i uzupełniających studiów w Monachium). Jest on autorem m.in: okazałego „Pejzażu z kościółkiem wiejskim” (1870), „Widoku na Wawel z Dębnik” (1880), „Klasztoru i kościoła w Kole” (1890) czy sielankowej „Zwózki siana” (1889). Autorstwa J. Chełmońskiego jest niezwykle żywiołowo namalowany „Powrót orszaku weselnego” (1872-1873). Obok nostalgiczne pejzaże W. Gersona „Ulewa w Tatrach” (przed 1900), A. Schouppe „Widok Iłży” (1886), A. Kotsisa „Pejzaż z kościołem” (ok. 1870), tego ostatniego także scena rodzajowa „Śmigus”, (ok. 1865), czy dwa portrety  o wyraźnie psychologicznym zabarwieniu („Portret starego górala” i „Portret dziecka”). Pokaz zamyka „Widok Tyńca pod Krakowem” S. Świerzyńskiego.

Wyroby ceramiczne wytwórni regionu świętokrzyskiego w: Bodzechowie, Denkowie, Rytwianach, Jedlni, Suchedniowie, polskich w: Tomaszowie oraz z wytwórni wołyńskich, takich jak: Horodnica, Glińsko, Olewsk. Majoliki z manufaktury ks. Michała Radziwiłła w Nieborowie, w tym waza ze scenami mitologicznymi sygnowana przez samego księcia. Wyroby fajansowe i porcelanowe z Ćmielowa z najstarszego okresu działalności, m.in. liczny zestaw figurek. Srebra i metale firm warszawskich (Jan Maciej Schwartz, Tomasz Klimaszewski, Karol Wehdell) i kieleckich (August Dresselt, Wojciech Brzechffa, Julian Kozłowski). Odlewy z warszawskich wytwórni Karola Mintera i Braci Łopieńskich.

Sala X: Sala Monachijczyków, im. Józefa Brandta

Sala X: Sala Monachijczyków, imienia Józefa Brandta, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejMalarstwo historyczne reprezentują okazały obraz Józefa Brandta „Wyjazd Marysieńki Sobieskiej z Wilanowa” (przed 1900), akwarelowe kompozycje Juliusza Kossaka (1824–1899) oraz ucznia Jana Matejki: Józefa Meciny-Krzesza „Potyczka husarza z Turkiem” (1881). Twórczość wspomnianych artystów reprezentują też dzieła o tematyce rodzajowej („Kozak z dziewczyną przy studni” J. Brandta) czy portretowej („Książe Józef Poniatowski na koniu” J. Kossaka). Kolejnym artystą, o którym należy w tym miejscu wspomnieć jest  Maurycy Gottlieb. Prezentujemy dwa znakomite obrazy przedwcześnie zmarłego artysty: szkic olejny „Taniec Salome” (ok. 1876) i „Autoportret” (ok. 1876). Przykładem częstego w XIX stuleciu odwoływania się artystów europejskich do dziejów i kultury śródziemnomorskiej jest obraz Henryka Siemiradzkiego „Kobieta o zmierzchu” z ok. 1890 r.

W sali znajdują się wielobarwne szkła z okresu biedermeieru i historyzmu zdobione różnymi technikami (malowane emaliami i farbami transparentowymi, lazurowane, powlekane, barwione w masie, zmącone), z wytwórni: czeskich (prace Fryderyka Egermanna), śląskich (kufel z genealogią rodu Potockich Jarosława Potockiego, wyroby z huty Josephine w Szklarskiej Porębie, szklanica-wilkom ze św. Maurycym wykonana w hucie Fritza Heckerta w Piechowicach), polskich (szklanka pamiątkowa z Buska z huty Czechy Ignacego Hordliczki); makata z wytwórni Potockich w Buczaczu z przełomu XIX/XX w., empirowe fotele rosyjskie.

Sala XI: im. Olgi Boznańskiej

Sala XI: imienia Olgi Boznańskiej, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejDominują tutaj prace artystów tworzących w 2. połowie XIX wieku. Twórczość Aleksandra Gierymskiego (1850–1901), prezentowana jest jednym, niemniej znakomitym obrazem „Katedra w Amalfi” (1897–1899). Ten imponujący pejzaż miejski zalany południowym słońcem i znaczony strefą cienia należy do jednego z ostatnich dzieł namalowanych przez artystę. Nadto w sali prezentowane są obrazy Olgi Boznańskiej, zarówno te wczesne z okresu monachijskiego: „Amazonka. Portret siostry Izy” (1891) i „Wnętrze pracowni [monachijskiej]" (przed 1891), jak i późniejsze dzieła paryskie, do których należą wrażeniowe i psychologiczne zarazem portrety oraz martwe natury. Ponadto prezentowane są tu prace Franciszka Żmurki, („Portret kobiety. Dama z wachlarzem”, „Dama na tle skał”), Edwarda Okunia (akt w duchu kabaretowym „Dama z mufką” z 1912 r.), Władysława Ślewińskiego („Pejzaż morski z Bretanii”, Astry), Henryka Uziębły („Widok Paryża z bulwarami nad Sekwaną”) czy również paryski widok Ludwika de Lavoux („Widok Paryża z wieżą Eiffla”). Pokaz uzupełniają dwie rzeźby autorstwa Johanna Pollaka przedstawiające Aleksandra Wielopolskiego i Paulinę z Potockich Wielopolską.

Ponadto zobaczyć można szafkę francuską w typie Boulle z dekoracją szylkretową i brązami.

Sala XII: im. Józefa Pankiewicza

Sala XII: imienia Józefa Pankiewicza, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejTo tu prezentowana jest perła kieleckiej galerii, dzieło Józefa Pankiewicza (1866–1940) „Portret dziewczynki w czerwonej sukience” (1897). Ten wyśmienity wizerunek przedstawia Józefę Oderfeldównę, córkę Adama Oderfelda, warszawskiego mecenasa i malarza. Obok niego znajduje się szkic ukazujący tę samą modelkę (trzy lata wcześniej w 1894 r.), pędzla Władysława Podkowińskiego (1866–1895). Twórczość Józefa Pankiewicza reprezentują też dzieła o innej tematyce, z różnych okresów jego twórczości. Są to: powstały w Normandii „Pejzaż ze snopami”, śródziemnomorski „Pejzaż z kościołem i cyprysami”, czy wreszcie „Martwa natura z dzbanem”. Są też studia kobiet autorstwa Alfonsa Karpińskiego i Konrada Krzyżanowskiego. Tego pierwszego także znakomite studium „Kwitnący rododendron” czy niezwykle kameralne „Wnętrze salonu”. Rzeźba secesyjna reprezentowana jest przez parę personifikacji nieznanego artysty: „Primavera" i „Poesia” (1900).

Ceramika i szkła secesyjne z czołowych wytwórni francuskich (wazon fajansowy z dekoracją roślinno-zoomorficzną ze szkoły w Tours, szkła z wytwórni Emila Gallé i Braci Daum z Nancy w Lotaryngii, Legras & Cie z St. Denis pod Paryżem) oraz czeskich (Wilhelma Kralika w Lenorze i Ludwiga Mosera w Karlowych Warach).

Sala XIII: Młodej Polski im. Jacka Malczewskiego

Sala XIII: Młodej Polski im. Jacka Malczewskiego, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej W kolejnej sali galerii prezentowana jest twórczość Jacka Malczewskiego(1854–1929), ucznia Jana Matejki w Szkole Sztuk Pięknych, w tym: portrety, sceny symboliczne i kompozycje z pogranicza gatunków artystycznych oraz pejzaże. Do najcenniejszych zaliczamy m.in. obrazy: „Chimera” (1904), „Św. Jan Chrzciciel” (1911, dar L. W. Kielbassa), a także „Pytia” i „Polonia” (lata 1917-1918, wykup mienia podworskiego Wielopolskich z Chrobrza). W 2012 roku pokaz wzbogaciła grupa obrazów J. Malczewskiego z dwóch kolekcji prywatnych, stanowiących depozyt w MNKi.

Szkła i metale secesyjne z wytwórni czeskich (Loetz-Witwe, Wilhelm Kralik & Sohn, Pallme-König & Habel), niemieckich (WMF w Geislingen oraz M.H. Wilkens & Söhne z Bremy) i polskich (Norblin i S-ka, A.B. Schiffers z Warszawy).

Sala XIV: Młodej Polski II, im. Stanisława Wyspiańskiego

Sala XIV: Młodej Polski II, im. Stanisława Wyspiańskiego, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej Prezentowany jest tu duży wybór młodopolskich portretów, pejzaży i kompozycji symbolicznych. Wyróżniają się przede wszystkim secesyjne dzieła Stanisława Wyspiańskiego (1869–1907), ucznia Jana Matejki i profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, m.in. pastele: „Skarby Sezamu” (ok. 1897), studia portretowe z 1905 roku: „Portret Elizy Pareńskiej” na tle pelargonii i portrecik córki artysty „Główka dziewczynki. Helenka”. Ekspozycję wzbogacają prace innych profesorów krakowskiej Akademii: Józefa Mehoffera, Leona Wyczółkowskiego i Juliana Fałata, a także związanego z nimi Włodzimierza Tetmajera. Obok eksponowane są dwa obrazy Witolda Wojtkiewicza: „Portret Marii Raczyńskiej” (po 1900), siostry Elizy Pareńskiej ujętej przez Wyspiańskiego, a także „Pejzaż” (1903–1904). Dalej impresje lwowsko-huculskie Fryderyka Pautscha, Kazimierza Sichulskiego i Teodora Axentowicza. Nurt japonizujący, bliski teatralnej scenografii, reprezentuje twórczość malarska Karola Frycza. W sali zobaczyć można również malowane bezpośrednio w naturze pejzaże Jana Stanisławskiego i jego „szkoły”: Stanisława Kamockiego (późniejszego profesora krakowskiej Akademii), Stefana Filipkiewicza, Henryka Szczyglińskiego oraz Stanisława Czajkowskiego (późniejszego profesora warszawskiej Akademii). Tę część pokazu zamyka realistyczny pejzaż górski ze szkoły warszawskiej, pędzla Stefana Dąbrowskiego (1849–1909) „Kopy Sołtysie” (ok. 1900, dar Rodziny malarza).

Przykłady mebli z okresu secesji; ceramika polska: Ćmielów – serwis „Giewont”, waza Rokoko, zestaw talerzy ze scenami z kampanii napoleońskiej; Dębniki – przycisk do papieru Siłacz według projektu Jana Szczepkowskiego; Skawina – głowa Flora według projektu Henryka Hochmanna, Ewa Konstantego Laszczki; Pacyków – Harnaś Władysława Adamskiego. Meble austriackie inspirowane wzorami dalekowschodnimi (indyjskimi) z XIX w.

Sala XV: Art Deco

Sala XV: Art Deco, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejSala poświęcona głównie międzynarodowemu stylowi w sztukach wyższych i designie (nazwa od wystawy paryskiej w 1925 Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes) skierowanemu ku klasycznej tradycji w figuracji, dobremu rzemiosłu w sztukach dekoracyjnych, często w oparciu o narodowe tradycje folklorystyczne, w polskim przypadku najczęściej zakopiańskie. Lata 1920–1930: Prezentowane są prace Wacława Borowskiego, Henryka Kuny, Rafała Malczewskiego, Zofii Stryjeńskiej i Eugeniusza Zaka.

Szkło z okresu 20-lecia międzywojennego w stylu Art Deco: wyroby francuskie (Legras & Cie), czeskie (Moser w Karlowych Warach, Lötz-Witwe w Klasztornym Młynie), niemieckie (WMF w Geislingen) i polskie (huta Niemen na Białorusi, Hortensja w Piotrkowie Trybunalskim, Zawiercie w Zawierciu).
Porcelana ćmielowska z okresu 20-lecia międzywojennego: przekrój produkcji o formach tradycyjnych i nowoczesnych w stylu Art Deco (serwisy Bałtyk, Płaski, Kula, Kaprys); plastyka figuralna głównych projektantów zakładu (Bogumił Marcinek, Józef Szewczyk, Tadeusz Szafran, Adam Siemaszko, Halina Burtanówna); talerze ze scenami Tańce polskie wg Zofii Stryjeńskiej.

Sala XVI: Formistów i Niezależnych

Sala XVI: Formistów i Niezależnych, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejSala poświęcona pierwszym próbom awangardowym w malarstwie polskim łączącym zapatrzony w kubizm formizm z koloryzmem płaskiej, nie pointylistycznej, cézanne’owskiej plamy – Ecole de Paris, indywidualne maniery. Lata 1910–1930: Prezentowane są prace Eugeniusza Eibischa, Felicjana Szczęsnego Kowarskiego, Romana Kramsztyka, Tadeusza Makowskiego, Zbigniewa Pronaszki, Zygmunta Radnickiego, Jana Rubczaka, Mariana Szczyrbuły, Konrada Winklera i Stanisława Ignacego Witkiewicza – Witkacego.

XVII. Sala i Korytarz Kolorystów oraz Awangardy

XVII. Sala i Korytarz Kolorystów oraz Awangardy, Galeria Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki ZdobniczejSala poświęcona kolorystycznemu przełomowi w malarstwie polskim, kapistom, kolorystom, byłym formistom i ich uczniom dominującym od końca lat 30. przez kilka następnych dekad, a także kontynuacji polskiej awangardy w różnorodnych wydaniach. Lata 1930–1950: Prezentowane są prace Józefa Czapskiego (depozyt Michaela Popiela de Boisgelin), Tytusa Czyżewskiego, Eugeniusza Eibischa, Jerzego Fedkowicza, Józefa Jaremy, Marii Jaremy, Tadeusza Kantora, Karola Larischa, Leopolda Lewickiego, Kazimierza  Mikulskiego, Artura  Nachta-Samborskiego, Tymona  Niesiołowskiego, Jerzego  Nowosielskiego, Zdzisława  Przebindowskiego, Zbigniewa Pronaszki, Erny  Rosenstein , Hanny Rudzkiej-Cybis, Marcina  Samlickiego, Konrada Srzednickiego, Jonasza  Sterna, Juliusza Studnickiego, Wacława  Taranczewskiego, Zygmunta Waliszewskiego. 

Wyroby ćmielowskie z okresu współpracy wytwórni z Franciszkiem Kalfasem i Józefem Szewczykiem oraz powojenna, drobna plastyka figuralna według projektów artystów związanych z Instytutem Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie (m.in. Mieczysław Naruszewicz, Henryk Jędrasiak, Hanna Orthwein, Lubomir Tomaszewski).