Wystawy czasowe

Czołem Mości Panowie! Kultura staropolska ze zbiorów Muzeum Narodowego w Kielcach

Terminem sarmatyzm określa się ideologię polityczną, styl życia – kulturę i obyczaje propagowane przez szlachtę wielonarodowej Rzeczypospolitej, zamkniętą w przedziale czasowym od XVI do XVIII wieku. Narodowości, które ówcześnie zamieszkiwały ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów, po Unii Lubelskiej w 1569 roku – Polacy, Litwini, Rusini, o różnych wyznaniach i obyczajach, potrzebowały idei o funkcji integrującej. Wydaje się, że mit o sarmackim pochodzeniu ludów z tej części Europy, wpasował się w ten cel doskonale.  

Grupą uprzywilejowaną, była wówczas szlachta, to jej przedstawicielom przypisywano rolę dominującą, urastającą niemal do wypełniania misji dziejowej. Dzięki licznym przywilejom mogła ona realnie wpływać na losy rządzonego przez monarchę kraju i doskonale dbać o swoje interesy. Szlacheckim rządom towarzyszył cały wachlarz obyczajów kultywowanych przez ówczesnych możnych, pełen teatralności i przepychu.

Na wystawie zaprezentowane zostały muzealia pochodzące z tego okresu: malarstwo, przedmioty rzemiosła artystycznego, elementy uzbrojenia, grafika oraz rysunek. Większość obiektów pochodzi z wieku XVII i XVIII, ale są także zbiory późniejsze z wieku XIX i XX odwołujące się do tradycji sarmackiej. Do najcenniejszych zaliczyć należy: portret Aleksandra Jana Jabłonowskiego, który jest jednym z najbardziej reprezentatywnych obrazów epoki w kolekcji Muzeum Narodowego w Kielcach. Równie cenna jest XIX-wieczna akwarela Juliusza Kossaka przedstawiająca legendarny oddział Lisowczyków. Ciekawymi obiektami są też miedzioryt przedstawiający pogrzeb Katarzyny Opalińskiej autorstwa Charlesa Nicolasa le Chochina Młodszego oraz zespół sześciu akwafort Stefana della Belli ukazujący uroczysty wjazd poselstwa Jerzego Ossolińskiego do Rzymu w 1633 roku.

Część z muzealiów eksponowana jest po raz pierwszy. Wśród nich rysunki Ryszarda Praussa, ukazujące husarzy zebranych na dziedzińcach zamków czy portrety sarmackie. 

Podczas prac konserwatorskich towarzyszących przygotowaniu wystawy udało się przypisać autorstwo dwóch płócien noszących tytuł Scena batalistyczna IScena batalistyczna II włoskiemu artyście Francesco Grazianiemu zwanemu Ciccio Napoletano.

Wystawa została podzielona na pięć grup tematycznych: portret sarmacki, strój, uczta, wojna oraz tzw. pompa funebris, czyli obrzęd pogrzebowy. Wśród obiektów prezentowane są pasy kontuszowe, baczmagi, a także portrety sławnych wodzów Rzeczypospolitej przedstawionych en face, w pełnym stroju, na XIX-wiecznych grafikach.

Wystawę Czołem Mości Panowie, będzie można oglądać od 24 kwietnia do 28 października 2018 roku w Pałacyku Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku.
Wernisaż wystawy 24 kwietnia o godz. 18.


Kurator wystawy: Piotr Walczyk
Koordynator wystawy: Łukasz Wojtczak


Na zdjeciu: Juliusz Kossak, Lisowczycy, 1380
MNKi/M/1332

Powrót