Pejzaż zimowy z kościółkiem

Franciszek Kostrzewski (1826-1911):
Pejzaż zimowy z kościółkiem , 1857 r.,
obraz olejny na płótnie, 64x86 cm,
sygnowany na licu;
numer inwentarzowy MNKi/M/218

Prezentowany obraz łączy dwie sprawy: jest to praca malarza, który związany był w młodości z Kielcami i terenami pobliskimi; po drugie zimowa pora jest pretekstem do przypomnienia ważnego nurtu w sztuce: malarstwa pejzażowo-rodzajowego rozkwitającego w Europie od Renesansu, w szczególności - skupionego na krajobrazach z różnych pór roku.

Najpierw „słowo” o artyście. Urodził się i zmarł w Warszawie, tam wiele lat pracował, znany głównie jako ilustrator, ale dzieciństwo z inicjatywy rodziców spędził w Sandomierskiem. Po nauce w Warszawie w tzw. Szkole Obwodowej pracował krótko w jednej z fabryk w Ostrowcu Św. na stanowisku urzędnika, jednak „posadę” szybko zamienił na niepewny byt artysty. W latach 1844-1849 studiował w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych (SSP). Warsztat malarza szlifował następnie, do 1851 r. u Tomasza Zielińskiego, naczelnika powiatu kieleckiego – w jego galerii sztuki, kopiując obrazy na zamówienia okolicznego ziemiaństwa. W Kielcach także został pierwszym nauczycielem młodocianego Józefa Szermentowskiego (1833-1876), później uznanego pejzażysty. Od 1854 r. Kostrzewski wystawiał już swoje prace. W 1856 r. malarz odbył życiową podróż artystyczną zwiedzając galerie sztuki: w Dreźnie, Berlinie, Wiedniu, Brukseli i Paryżu. Po tej wyprawie ustalił swój styl: najchętniej tworzył krajobrazy i sceny rodzajowe zarówno wiejskie, jak i miejskie, często zabarwione satyrą. Wiadomo, że plenerował z przyjaciółmi z warszawskiej SSP (W. Gersonem, J. Ceglińskim, M. Fajansem i in.) na terenie Warszawy i w okolicach oraz znacznie dalej na szlaku przez Góry Świętokrzyskie i Pieprzowe, przekraczając granice zaborów - aż po Kraków i skalisty Ojców.

Odnośnie zimy; stwarza ona szczególne „wyzwanie” dla malarzy: jak oddać biel śniegu, przeźroczystość mroźnego powietrza, chłodem przeniknięte ciała ludzi i zwierząt? Pierwsi i po mistrzowsku podjęli to „wyzwanie”, jak wiadomo, malarze niderlandzcy (XVI w.).

Prezentowany Pejzaż ... – zakupiony do muzeum w 1967 r. - jest plonem artystycznym Kostrzewskiego po wyprawie „europejskiej”, oddaje bowiem bardzo wyraziście zauroczenie malarza barokowym malarstwem holenderskim z XVII w.
W nizinnym, wiejskim pejzażu z okresu zimy w pełni, widzimy także bardzo małe postacie ludzi wędrujących pieszo po drodze i powożonych saniami konnymi. Obraz to realistyczny w najdrobniejszych szczegółach, a zarazem bardzo nastrojowy, to swoista apoteoza zimy, czasu odpoczynku dla roślin i ludzi pracujących na roli, „skrytych” w ośnieżonych chałupach.

Elżbieta Jeżewska

Por.: Słownik Artystów Polskich... T. IV: Wrocław 1986, s. 160; I. Tessaro-Kosimowa, Warszawa i jej mieszkańcy w twórczości Franciszka Kostrzewskiego, Warszawa 1968; B. Modrzejewska, A. Oborny, Zbiory malarstwa polskiego. Katalog [Muzeum Świętokrzyskiego w Kielcach], Warszawa 1971, poz.; J. Kuczyński, A. Oborny, Pałac w Kielcach. Przewodnik [po Muzeum Narodowym w Kielcach], s. 81, il.

Poleć znajomemu

W celu polecania strony znajomemu prosimy o wypełnienie poniższego formularza:

stat4u