WNĘTRZA ZABYTKOWE XVII I XVIII W.

Ekspozycja zorganizowana w 13 salach reprezentacyjnego piętra - piano nobile - w korpusie głównym XVII-wiecznego pałacu biskupów krakowskich w Kielcach, ufundowanego przez biskupa Jakuba Zadzika.

We wnętrzach pałacowych wyeksponowane są najcenniejsze wyroby rzemiosła artystycznego z XVII-XVIII w. różnej proweniencji (europejskiej i wschodniej) oraz wyjątkowy w skali kraju zestaw polskiego portretu reprezentacyjnego.
W położonej na osi pałacu Sieni (zwanej także Salą), do której od południa przylegała kaplica, oczekiwano niegdyś na przyjęcie w dalszych apartamentach. Pokazano tu galerie portretowe rodziny Sołtyków - całopostaciowy wizerunek m.in. najdłużej mieszkającego w kieleckim pałacu biskupa krakowskiego Kajetana i wojewody sandomierskiego Maciej, senatora i
przyjaciela króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Cennym elementem wystroju sali jest monumentalna tapiseria francuska z poł. XVIII w. ze sceną z historii Aleksandra Wielkiego Bitwa nad Granikiem wg obrazu Charlesa Le Bruna. W sali prezentowane są meble niemieckie wyjątkowej klasy artystycznej: dwie skrzynie posagowe (Frankonia, 1580-1590) o znakomitej dekoracji intarsjowanej, skrzynia myśliwska (pocz. XVII w.), dwie architektoniczne szafy sieniowe (Frankfurt, XVII/XVIII w.), wreszcie południowoniemiecka szafa
o bogatej intarsji figuralnej, zwierzęcej i roślinnej (1. poł. XVIII w.). Pokazano także tzw. krzesło gotyckie z Sancygniowa,
z wmontowanym w zaplecku oryginalnym fragmentem z gmerkiem wykonawcy HK N (Hansa Kuntza z Krakowa) i datą 1588.

Druga sala na osi pałacu - to reprezentacyjna Izba Stołowa Górna, kryta polichromowanym stropem belkowym. Na trzech ścianach w dwupoziomowym fryzie - wizerunki biskupów krakowskich, malowane w XVII i XIX w. Na ścianie zachodniej, nad oknami herby: Polski ze Snopkiem Wazów, fundatora pałacu Korab i Aaron Kapituły Krakowskiej, przedzielone wizerunkami królów Zygmunta III i Władysława IV oraz Jakuba Zadzika i Piotra Gembickiego.

W sali pokazano meble północno-europejskie: holenderską szafę kredensową, sieniową szafę hamburską, bogato rzeźbiony
i intarsjowany kredens z nastawą z 1623 r., a także zestaw mebli gdańskich z przełomu XVII i XVIII w.: stół z herbami Gdańska i Rzeczypospolitej, szafę sieniową i kabinetową ze snycersko opracowanymi detalami oraz unikatową prasę do obrusów z pełnoplastyczną dekoracją figuralną.

Z okolic Bytowa lub Lęborka pochodzi szafa jednodrzwiowa o łamanym gzymsie z 1.poł. XVIII w. Na stole wyjątkowych rozmiarów rokokowa waza na poncz z poł. XVIII w., dzieło bliżej nieokreślonego warsztatu złotniczego z terenu Małopolski Południowo-Wschodniej (Lwów ?).

Od strony południowej przylegał do wysokich sal środkowych pałacu apartament właścicieli, czyli biskupów krakowskich. Prowadziły do niego dwa wejścia: boczne z Sieni oraz reprezentacyjne, przez marmurowy portal - z Izby Stołowej Górnej. Apartament biskupi składał się początkowo z czterech pomieszczeń: dwóch antykamer, gabinetu-sypialni i prywatnego gabineciku w wieży. Z biegiem lat sypialnię przeniesiono do jednej z antykamer, a w 2. poł. XVIII w. – do sąsiadującej z nią sionki.

W Antykamerze (zwanej w kolejnych inwentarzach Drugim Pokojem Biskupim i Pierwszym Pańskim) oczekiwano na przyjęcie
w dalszych pokojach; zwykle czuwał tu paź, a czasami nawet wnoszono nakryty stół i jadano posiłki. Wnętrze wyróżniało się bogatym wyposażeniem: w miejsce znajdującego się tu niegdyś stropu ramowego z malowidłami przedstawiającymi sceny
z wojen z Moskwą (rozebranego w XIX w.) przywrócono ramę stropową wypełniając ją tkaniną. Ściany antykamery, obite niegdyś złoconym i malowanym kurdybanem, pokrywa czerwono-złota wielkoraportowa tkanina inspirowana wzornictwem włoskim z lat 1600-1620.
Pozostałości pierwotnej czarno-białej marmurowej posadzki można oglądać w ościeżu południowego okna; zastąpiła ją
w XVIII w. drewniana podłoga, z której kilka ocalałych kwater wmontowano przed wczesnobarokowym kominkiem z czarnego marmuru z herbem Korab fundatora pałacu. Wnętrze ogrzewał ponadto piec, którego rekonstrukcję i fragmenty zachowanych kafli eksponujemy w gablocie.

W antykamerze zawieszono tapiserię brukselską z przedstawieniem Świętej Rodziny z warsztatu Henryka Reydamsa Mł.
(2. poł. XVII w.) i obrazy szkół włoskich XVII w.ilustrujące sceny ze Starego i Nowego Testamentu:Judyta z głową Holofernesa – wg Cristofano Alloriego (kopia malowana przez Franciszka Smuglewicza); nad kominkiem - Józef sprzedany przez braci z kręgu Caravaggia, Dama z perłą (Toaleta Estery lub Betsabe ?) z XVII w. oraz Martwa natura Francesca Fieravino zw. Il Maltese. Pod ścianami stoją sprzęty z wieku XVII: dwie francuskie szafy z alegoriami cnót, włoskie skrzynie,
w tym ława-skrzynia z podnoszonym wiekiem - tzw. cassapanca i szczególnie cenna - intarsjowana skrzynia z warsztatu wielkopolskiego snycerza - Brata Hilariona. Wyposażenia dopełniają różnego typu krzesła i zydle.
Dwa portale z czarnego marmuru prowadzą do gabinetu i sypialni.