Malarstwo i rzeźba

Skarby sezamu

Stanisław Wyspiański (1869-1907)

Skarby sezamu Stanisława Wyspiańskiego to jeden z obrazów w zbiorach Muzeum Narodowego w Kielcach, ale mianem tym można określić całą kolekcję malarstwa. Bogata i różnorodna zarówno pod względem stylistycznym jak i tematycznym zachwycić może nie tylko znawców i miłośników sztuki. Jej najznakomitsza część prezentowana jest na stałych ekspozycjach Muzeum Narodowego, w zabytkowych XVII i XVIII-wiecznych wnętrzach pałacu oraz w galerii malarstwa polskiego i sztuki zdobniczej.

Składa się na nią malarstwo zachodnioeuropejskie (XVII i XVIII-wieczne) mistrzów związanych przede wszystkim ze szkołami włoskimi czy niderlandzkimi oraz malarstwo polskie od XVII do XX w., z liczną grupą portretów staropolskich. Zwiedzający znajdą tu także pejzaż, malarstwo rodzajowe, martwą naturę, weduty, sceny batalistyczne, przedstawienia alegoryczne czy symboliczne. Na szczególną uwagę zasługują malowidła Tomasza Dolabelli – wenecjanina, artysty z kręgu królewskiego mecenatu wmontowane w stropy ramowe w pokojach senatorskich i biskupim.

Malarstwo zachodnioeuropejskie reprezentują w przeważającej części XVII i XVIII wieczne dzieła artystów szkół włoskich i niderlandzkich. Znajdziemy tu obrazy, dla których inspiracją była Biblia, czy mitologia, są też, tak charakterystyczne dla epoki baroku sceny alegoryczne, często o wymowie moralizatorskiej, vanitatywnej, przypominającej o marności spraw doczesnych. Taka właśnie jest jedna z martwych natur Francesco Fieravino (czynny Rzym 1650-1680).

Malarstwo barokowe budowane jest na emocjach, kontrastach, określone światłem, nasycone mrokiem. Taką drogę dla malarstwa wytyczył Caravaggio, na nim wzorowali się, malarze z różnych krajów Europy. Nazywamy ich Caravaggionistami. Między innymi dzięki artystom z Utrechtu nurt ten dotarł i rozpowszechnił się na północy Europy. W kręgu utrechckich Caravaggionistów szukać należy autora obrazu przedstawiającego Kobietę z tamburynem, wiązanego z Hendrickiem Terburgghenem (1588-1629) lub jego warsztatem.

Również pod wpływem Caravaggia powstał obraz przedstawiający Sprzedanie Józefa przez braci (krąg Nicolasa Tourniera, I poł XVII w.), gdzie postacie wyłaniają się z mroku ciemnego tła, tylko twarze częściowo wydobyte są światłem. Unikatowym w skali kraju jest malowany na blasze, dwustronny, obrotowy obraz z Chrystusem na krzyżu i portretem Samuela Zborowskiego, mający najprawdopodobniej charakter wotywny. Na uwagę zasługują także prezentowane w Sieni Górnej całopostaciowe wizerunki magnatów, szlachty i duchowieństwa w strojach z epoki.

Malarstwo polskie (eksponowane w galerii) reprezentują przykłady dzieł od końca XVII do XX w. Znakomite, cenione nie tylko w kraju są wywodzące się z rodzimej tzw. sarmackiej tradycji barokowe portrety autorstwa mistrzów cechowych m.in. Baltazara Gołębiowskiego czy Antoniego Józefa Misiowskiego wizerunki Franciszka Wielopolskiego i Aleksandra Jabłonowskiego ze scenami batalistycznymi w tle. O portretowanych osobach „opowiadają” umieszczone na obrazach herby, inskrypcje, odznaczenia czy atrybuty określają piastowane przez nich godności, opiewają ich przymioty.

Licznie prezentowane są w zbiorach portrety z epoki stanisławowskiej zarówno artystów rodzimych – Józefa Faworskiego czy Józefa Peszki, jak i artystów obcych związanych jednak z Polską: Józefa Grassiego czy Jana Chrzciciela Lampiego. Są też w kolekcji znakomite przykłady XIX wiecznego portretu psychologicznego pędzla Aleksandra Orłowskiego, Leopolda Gottlieba, związanego z Kielcami Rafała Hadziewicza, czy młodzieńcze, jeszcze z okresu monachijskiego Olgi Boznańskiej.

Wśród scen historycznych warto zwrócić uwagę na Wyjazd królowej Marysieńki z Wilanowa Józefa Brandta, oraz akwarele przedstawiające Lisowczyków czy Kozaków Dońskich Juliusza Kossaka.

Liczną grupę stanowi malarstwo pejzażowe i rodzajowe różnych nurtów, od realizmu, szkoły monachijskiej, barbizończyków, po modernizm w różnych jego odmianach.

Szczególne miejsce zajmują w naszej kolekcji obrazy związanego z Kielcami Józefa Szermentowskiego, którego Widok Kępy Puławskiej otrzymał złoty medal na „Salonie” w Paryżu. Wśród malarzy związanych ze szkołą monachijską warto wymienić m.in. Józefa Chełmońskiego, Antoniego Kozakiewicza, Józefa Rapackiego, czy niezmiennie poszukującego, goniącego za „nieokreślonym mirażem artystycznego ideału” Aleksandra Gierymskiego. Tego ostatniego niezwykły, świetlisty widok na katedrę w Amalfi, gdzie z pedantyczną dokładnością odtwarza szczegóły architektury, nie gubiąc jednak zamiłowania do rozwiązywania zagadnień światła i koloru.

Interesującą grupę stanowią młodopolskie, symboliczne kompozycje Jacka Malczewskiego, w tym obrazy z cyklu Polonia, Zatrute studnie, alegoryczny Portret Aleksandra Wielopolskiego, Pastuszek z chimerą.

Niewątpliwym arcydziełem w zbiorach jest modernistyczny Portret dziewczynki w czerwonej sukience namalowany w 1897 r. przez Józefa Pankiewicza., czy wspomniane na wstępie Skarby sezamu S. Wyspiańskiego
 

Wybrane obiekty

Poleć znajomemu

W celu polecania strony znajomemu prosimy o wypełnienie poniższego formularza:

stat4u