Lenin i Stalin

Był malarzem, rysownikiem, ilustratorem, urodził się w Książu Wielkim koło Miechowa, w 1932 ukończył Szkołę Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie, był członkiem Szczepu Rogate Serce pod kierunkiem Stanisława Szukalskiego, w 1937 wykonał ilustracje do skonfiskowanych Motorów Emila Zegadłowicza, a jego samego oskarżono o antypaństwowość i niemoralność rysunków, od lat 1930. znany był ze swych pastelowych i ołówkowych erotyków, a także oryginalnych kompozycji symbolicznych o niezwykle różnorodnej tematyce i maestrii ołówkowo-kredkowej (patriotyczne, społeczne, chrystologiczne, wizyjne, literackie). Od lat 1960. cenią go kolekcjonerzy i znawcy na całym świecie po wystawach jego prac w zachodniej Europie i Stanach Zjednoczonych. W 1981 opublikował swoje wspomnienia Na jawie. Po licznych mniejszych wystawach artysty w kraju i zagranicą Muzeum kieleckie zaprezentuje w 2014 po kilku latach przygotowań jego wielką retrospektywę z precedensowym pokazem jego warsztatu pracy w oparciu o kilkadziesiąt kolekcji publicznych i prywatnych, w tym największą w Polsce swoją własną (ponad 460 prac). Wystawie towarzyszyć będzie polsko-angielski katalog raisonné artysty (ponad 1500 prac) przygotowywany jako wielka encyklopedia wizualna Żechowskiego. 

Wzorcowy przykład idealistycznego realizmu socjalistycznego (socrealizmu) w sztuce polskiej - w tym przypadku przedstawienie w oparciu o zmontowane na polecenia Stalina fotografie, w rzeczywistości w ostatnim okresie życia schorowany Lenin expressis verbis go krytykował. W sensie artystycznym jest to bardzo dobry malarsko obraz Żechowskiego, który w oleju czuł się zdecydowanie mniej pewnie niż w ulubionym pastelu czy ołówku. Od czasu oficjalnego zadeklarowania doktryny socrealistycznej w ZSRR w 1934 przez Andrieja Żdanowa (tzw. doktryna Żdanowa) jako obowiązującej artystów przedstawiających, w każdym innym kraju tzw. demokracji ludowych (satelitów ZSRR) po 1945 wyglądał on podobnie, w tym także w Polsce, przy czym tutaj trwał najkrócej (1949-1955), bowiem same polskie władze próbowały wycofać się z niego (potwierdzając jego artystyczną klęskę) tuż po śmierci Stalina. Forma miała nawiązywać generalnie do klasycyzmu, a w praktyce do kiczowatego XIX-wiecznego fakturowo porcelanowego akademizmu, natomiast treść miała być jak najbardziej socjalistycznie postępowa i idealnie pozytywna w przesłaniu bez zbytniego względu na prawdę historyczną.

Bibl.: Stefan Żechowski (1912-1984). Katalog raisonné / Catalogue Raisonné, red. I. Rajkowska, Kielce 2014, kat. 64, s. 33, 214, il. kol.