Biblioteka Muzealna 

Jest jednym z najstarszych działów Muzeum Narodowego w Kielcach. Gromadzi wydawnictwa z dziedzin takich jak archeologia, bibliotekoznawstwo, etnografia, historia, przyroda, sztuka i nauki pomocnicze.

Jej początki sięgają 1908 roku, kiedy to Zarząd Kieleckiego Towarzystwa Krajoznawczego podjął decyzję o jej powstaniu. W pierwszych latach działalności biblioteka koncentrowała się na gromadzeniu wydawnictw o charakterze krajoznawczym. Istotną rolę w powstawaniu jej zbiorów odegrali ofiarodawcy, którzy w odpowiedzi na apel pierwszego bibliotekarza i kustosza Szymona Tadeusza Włoszka na łamach „Gazety Kieleckiej" zaczęli przekazywać domowe księgozbiory. 

Wśród ofiarowanych materiałów znalazły się m.in. XIX-wieczne czasopisma, takie jak „Kłosy" (1865–1890), „Tygodnik Ilustrowany" (1866–1878), „Biblioteka Warszawska" (1855–1858) oraz książki wydane w XIX wieku o tematyce historycznej. Zakupy ze środków towarzystwa stanowiły niewielką liczbę wpływów.

Po śmierci Włoszka w 1933 roku opieką nad zbiorami i wszelkimi pracami bibliotecznymi zajął się Sylwester Kowalczewski. W latach 30. XX wieku zorganizował on pierwsze wystawy książek, prezentujących zbiory Biblioteki Muzealnej.

Rozwój Muzeum wpłynął na rozszerzenie zakresu tematycznego księgozbioru o publikacje związane z archeologią, numizmatyką, geografią, przyrodą i turystyką. W okresie II wojny światowej księgozbiór dzielił wspólny los ze zbiorami muzealnymi. Kilkakrotnie przenoszony i ukrywany w różnych punktach miasta, uległ rozproszeniu, niektóre egzemplarze przepadły bezpowrotnie. 

W 1945 roku zasoby biblioteki zgromadzono w nowej siedzibie Muzeum (Muzeum Świętokrzyskiego od 1945) przy pl. Partyzantów (obecnie Rynek). Biblioteka posiada zbiór czasopism polskich naukowych i popularnonaukowych, wśród których na uwagę zasługują: „Ziemia" (1910–1939), „Kosmos” (1912–1992), „Z Otchłani Wieków” (pierwsze numery z 1926 roku do roku 1988), „Biuletyn Historii Sztuki” (1934–2010), „Lud” (1946–2010), „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” (1953–2010), „Wiadomości Archeologiczne” (1920–1995), „Etnografia Polska” (1959–2007). W zbiorach znajduje się niemal komplet roczników, ważnej dla Kielc i regionu, „Gazety Kieleckiej” z lat 1871–1939.

Prowadzona przez bibliotekę wymiana wydawnictw pozwoliła na zgromadzenie licznych publikacji muzealnych, towarzystw naukowych oraz niektórych uczelni. Program ten zapoczątkowano w 1964 roku, wysyłając „Rocznik Muzeum Świętokrzyskiego”. W miarę wydawania i rozsyłania wydawnictw własnych biblioteka zaczęła otrzymywać coraz więcej publikacji wymiennych.

Kiedy w 1971 roku Muzeum otrzymało na swoją siedzibę Dawny Pałac Biskupów Krakowskich, tematykę gromadzonego księgozbioru poszerzono o publikacje dotyczące architektury, historii sztuki, malarstwa, rzemiosła artystycznego i rzeźby. Wówczas zakupiono Dictionnaire des Peintres, Sculpteurs, Dessinateurs et Graveurs E. Benezita, Paris 1976, t. 110, który dołączył do nabytych w latach 60. Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler Ulricha Thieme i Felixa Beckera, t. 1–37, Leipzig 1963–1964 oraz Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler H. Vollmera, t. 1–6, Leipzig 1967.

Biblioteka Muzealna wielokrotnie wzbogacana była darami osób prywatnych, instytucji oraz darami autorskimi. Dzięki temu zbiory biblio­teki zyskały nie­po­wta­rzalny cha­rak­ter i war­tość doku­men­ta­cyjną. Wśród osób, które wniosły istotny wkład w rozwój biblioteki, znajdują się: prof. Jadwiga Kobendza, autorka prac poświęconych roślinności Gór Świętokrzyskich i regionu świętokrzyskiego, Klemens Makowiecki, który przekazał bibliotece swój księgozbiór liczący ponad 900 pozycji, Katarzyna Pawłowska, która ofiarowała prace związane z życiem i działalnością geologiczną Jana Czarnockiego oraz jej własną, Marian i Irena Ney-Bigo z Los Angeles, których zbiory obejmowały książki z XIX wieku wydane w Polsce i polonica z XX wieku, Kazimiera i Andrzej Zapałowie – ofiarodawcy albumów malarstwa oraz wydawnictw regionalnych oraz Maria i Jerzy Łosiowie, którzy przekazali książki związane z rzemiosłem artystycznym.

Nie zabrakło również instytucji wspierających bibliotekę. Do jej zasobów swoje zbiory przekazał Instytut Badań Regionalnych. Nato­miast od Biura Wystaw Arty­stycz­nych w Kiel­cach biblio­teka otrzy­mała inte­re­su­jący zespół ksią­żek nie­miec­ko­ję­zycz­nych wyda­nych przed 1939 rokiem, doty­czą­cych histo­rii sztuki.

Szcze­gólną wdzięcz­ność budzą dary autor­skie, które na prze­strzeni lat zna­cząco wzbo­ga­ciły biblio­tekę. Prze­ka­zali je m.in.: Marian Bieżanko, Jan Czarnocki, Jan Samsonowicz, ks. Jan Wiśniewski, ks. Józef Zdanowski, Marian Rechorowski, Kazimierz Bielenin, Tomasz Wągrowski, Danuta Paprocka, Kazimiera Zapałowa, Jerzy Fijałkowski, Krzysztof Urbański, Jan Sławomir Samek.

W Bibliotece Muzealnej znajdują się dwa rodzaje katalogów:
  • kartkowy – tradycyjny, obejmuje nabytki do 2006 roku (alfabetyczny i systematyczny)
  • online MAKWWW – systematycznie uzupełniany o starsze wydawnictwa
Zachęcamy także do korzystania z katalogu online bibliotek polskich:

Katalog Rozproszony Bibliotek Polskich

Biblio­teka Muze­alna

Iwona Gębura
41 344 60 96 wew. 304
i.gebu­ra­@mnki.pl

Godziny otwarcia: 

poniedziałek, środa, piątek
godz. 9.00–14.00