Publikacja stanowi zbiór referatów przygotowanych przez grono naukowców na ogólnopolską konferencję naukową Stefan Żeromski – twórca, działacz, obywatel, zorganizowaną 15 października 2019 roku przez Muzeum Narodowe w Kielcach z okazji 155. rocznicy urodzin pisarza. Tom gromadzi teksty, które stały się podstawą obrad i naukowej dyskusji poświęconej jednej z najważniejszych postaci polskiej kultury.
Artykuły koncentrują się na publicystyce, działalności społecznej oraz biografii Stefana Żeromskiego, ukazując go nie tylko jako wybitnego twórcę, lecz także zaangażowanego obywatela. Zebrane materiały nie są jedynie pokonferencyjnym zapisem wystąpień, lecz świadomie pomyślanym punktem wyjścia do dalszych badań, polemik i pogłębionej refleksji nad dorobkiem oraz postawą autora Przedwiośnia.
Wiesław Caban Młodzież polska w rosyjskich korpusach kadetów w XIX wieku. Wybrane problemy
Wiesław Ratajczak Poszukiwanie wzorca wolności. Żeromski o Conradzie
Lesław Dall Rzeczpospolita Zakopiańska, czyli jak Zakopane odzyskało niepodległość w 1918 roku
Katarzyna Sobolewska Zgubiony i odnaleziony XXI tom Dzienników Żeromskiego. Osoby, wydarzenia, okoliczności. Raport ze stanu poszukiwań
Katarzyna Kościewicz „Z tych artykułów też już prof. Pigoń rezygnuje.” Wokół problemów z recepcją publicystyki Stefana Żeromskiego w Polsce Ludowej z cenzurą w tle
Beata Utkowska Między diarystycznym a niediarystycznym – renegocjowanie granic edytorskich. Przed wydaniem Dzienników Żeromskiego w ramach jego Pism zebranych
Zdzisław Jerzy Adamczyk Czy można dobrze wydać dziennik Stefana Żeromskiego? Pierwsze spostrzeżenia oraz nieustanne wahania i rozterki wydawcy
Monika Gabryś-Sławińska Diabelska nieufność – obraz złego/diabła/szatana we wczesnej twórczości Stefana Żeromskiego