Wazonik
Czechy, Kamenicky Senov, Firma Gebrueder Pallme-Koenig & Habel, początek XX wieku
szkło kolorowe, nitkowanie, iryzacja
wys. 13,0, śr. 4,4 cm
MNKi/R/476
Na przełomie XIX i XX wieku triumfy święcił nowy styl – secesja. Znalazł on swoje odzwierciedlenie również w powstających wówczas wyrobach ze szkła. Jego wyznacznikami były przede wszystkim giętka, płynna linia oraz motywy dekoracyjne inspirowane florą i fauną lub mające charakter zgeometryzowany i abstrakcyjny. Kolejnymi cechami charakterystycznymi były asymetria, mocny kontur i mieniące się barwy.
W rozprzestrzenianiu się secesji duży udział miały czeskie huty szkła. Realizowane w nich projekty były doskonałym obrazem tego stylu, a w przeciwieństwie do jego francuskiej odmiany w inny sposób czerpały ze świata organicznego. Zainteresowanie artystów przyrodą i rządzącymi nią procesami pod koniec XIX wieku uległo intensyfikacji i tym samym sprowokowało eksperymenty, których celem było uzyskanie jak najlepszych efektów ukazujących inspiracje naturą w wyrobach ze szkła. Zainteresowanie to znalazło wyraz także w skupieniu się na właściwościach masy szklanej, która po podgrzaniu staje się materią płynną, ciągliwą i łatwo dającą się kształtować, i maksymalnym wykorzystaniu tych właściwości.
Wazonik z wytwórni Gebrueder Pallme-Koenig & Habel jest tego dobrym przykładem. Jego ciemna powierzchnia, pokryta siecią nieregularnych nitek, mieni się tęczowymi barwami, co równocześnie przywodzi na myśl widziane w powiększeniu żyłkowania liści, owadzie oczy lub skrzydła. Aby osiągnąć ten efekt, zastosowano w zdobieniu szkła inkrustowanie i iryzację. Te sposoby dekorowania odbywały się przy piecu, podczas kształtowania gorącego jeszcze wyrobu, nazywają się więc hutniczymi. Istnieje kilka odmian szkła inkrustowanego, a jedną z nich jest szkło nitkowane. Otrzymywało się je po wtopieniu nici szklanej w powierzchnię wyrobu poprzez nawinięcie jej na gorący jeszcze przedmiot w celu utworzenia odpowiedniego wzoru. Iryzacja polega na uzyskaniu na szkle kolorowego połysku. Aby go otrzymać, podgrzany wyrób szklany umieszczało się w piecu, do którego doprowadzone zostały opary odpowiednich związków metali, i podgrzewało w atmosferze redukującej, czyli bez dostępu tlenu. Opary związków metali, osadzając się na powierzchni szkła, tworzyły mieniącą się warstwę, cienką, ale odporną na ścieranie i działanie wody.
Tego typu szkła były wizytówką wytwórni, którą w 1889 roku założyli bracia Josef i Theodor Pallme-Koenig oraz Wilhelm Habel. Firma ta cieszyła się ogromnym uznaniem na rynku europejskim oraz w Stanach Zjednoczonych, produkując wysokiej klasy szkło dekoracyjne i oświetleniowe.