Zbiory online

Skarby Sezamu

Informacje o obiekcie:

Dział / Kategoria:Malarstwo i rzeźba
Typ obiektu:Obraz
Datowanie:ok. 1897 r.
Autor:Stanisław Wyspiański (1869-1907)
Miejsce powstania lub znalezienia:Polska
Technika:Pastel
Material:Papier
Wymiary:202x240 cm
Nr inwentarzowy:MNKi/M/162

Do tego dzieła przywiązywał Wyspiański niezwykłą wagę. W liście do swojego przyjaciela Lucjana Rydla z 2 maja 1897 roku pisał: Maluję obecnie obraz, a raczej jak do tej pory, przygotowuję go pastelami, zanim wykonam. Jestem kontent i studiów, studiów bez liku w niego włożę i dam rzecz nową, o jakiej się wielu panom śniło, a żaden nie zrobił – drzew, konarów, gałęzi wykrotów, korzeni [...].

Tajemnicza, pełna czaru kompozycja nawiązuje do sobótkowej opowieści o chłopcu poszukującym skarbu w noc świętojańską. Owym skarbem są nieznane siły przyrody ukryte pod korzeniami zwalonego drzewa. To pod nimi, w głębi ziemi, kryje się tajemnicza otchłań wypełniona jasnobłękitnym i seledynowym światłem. W jej czeluściach kryje się potęga i tajemnica pierwotnych praw natury. Wejścia strzegą korzenie, konary drzew splecione z ludzkimi sylwetkami, bohaterami rodzimych legend. Widzimy postać brodatego starca, nagie nimfy i w centralnej części nagą kobietę symbolizującą Matkę Ziemię. (Do aktów kobiecych pozowała artyście żona). Swoją wizję rozwinął Wyspiański w poemacie Legenda I. (1897).

W roku 1897 obraz uświetnił pierwszą wystawę Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, rok później artysta podarował go państwu Przybyszewskim. Nim trafił do muzealnych zbiorów, przez pewien czas był w posiadaniu rodziny Pareńskich, potem przez długi czas uchodził za zaginiony.