Malarstwo i rzeźba
Bogata i różnorodna zarówno pod względem stylistycznym, jak i tematycznym kolekcja Muzeum Narodowego w Kielcach zachwycić może nie tylko znawców, ale i miłośników sztuki. Jej najznakomitsza część prezentowana jest na stałych ekspozycjach Muzeum Narodowego, w zabytkowych XVII- i XVIII-wiecznych wnętrzach pałacu oraz w Galerii Malarstwa Polskiego i Europejskiej Sztuki Zdobniczej im. Alojzego Obornego.
Składa się na nią m.in. malarstwo zachodnioeuropejskie XVII- i XVIII-wiecznych mistrzów, związanych przede wszystkim ze szkołami włoskimi czy niderlandzkimi. Na szczególną uwagę zasługują malowidła Tomasza Dolabelli – wenecjanina, artysty z kręgu królewskiego mecenatu, wmontowane w stropy ramowe w pokojach senatorskich i biskupim. Znacznie bardziej rozbudowany jest zbiór malarstwa polskiego, obejmujący dzieła od XVII do XX wieku, które reprezentują różnorodne style i nurty. Znaczącą grupę w kolekcji stanowią wywodzące się z rodzimej tradycji tzw. portrety sarmackie. Są to w przeważającej części dzieła mistrzów anonimowych, choć wśród nich znajdują się również prace przypisane znanym z imienia malarzom: Antoniemu Misiowskiemu, Antoniemu Mirysowi, Baltazarowi Gołębiowskiemu czy Łukaszowi Orłowskiemu. Odmienne stylistycznie są portrety klasycystyczne pędzla m.in. Jana Chrzciciela Lampiego Starszego, Franciszka Ksawerego Lampiego, Józefa Pitschmanna i Józefa Grassiego. Wśród nich wyróżnia się namalowany przez Józefa Peszkę Portret rodziny Borchów, który jest jednym z wcześniejszych w polskiej sztuce przykładów portretu zbiorowego.
W zbiorach znajdują się również dzieła artystów doby romantyzmu m.in. Piotra Michałowskiego, Aleksandra Orłowskiego i Artura Grottgera. Liczną grupę obrazów stanowią płótna związanego z Kielcami XIX-wiecznego malarza Rafała Hadziewicza. Są wśród nich zarówno sceny religijne, w tym olejne szkice do realizacji ołtarzowych, jak i portrety, m.in. jeden z najznakomitszych Portret żony w stroju ślubnym. Szczególne miejsce w kolekcji zajmują obrazy kolejnego twórcy związanego z regionem – Józefa Szermentowskiego. Wiele jego wczesnych pejzaży przedstawia malownicze miejsca na Kielecczyźnie. Związki z Kielcami miał też inny twórca rodzimych pejzaży – Władysław Malecki.
Malarstwo historyczne i batalistyczne, którego rozwój w Polsce nastąpił w 2. połowy XIX wieku, reprezentowane jest w kieleckich zbiorach przez prace artystów tej rangi jak Józef Brandt i Juliusz Kossak. Wśród scen historycznych warto zwrócić uwagę na Wyjazd królowej Marysieńki z Wilanowa Józefa Brandta oraz akwarele przedstawiające Lisowczyków czy Kozaków dońskich Juliusza Kossaka. Wśród innych malarzy związanych ze szkołą monachijską należy wymienić m.in. Józefa Chełmońskiego, Józefa Rapackiego, Antoniego Kozakiewicza, Aleksandra Gierymskiego czy Olgę Boznańską, która jest reprezentowana w zbiorach zarówno przez dzieła wczesne z okresu monachijskiego, jak i późniejsze – z paryskiego. Z Paryżem związani byli także Józef Pankiewicz, autor modernistycznego Portretu dziewczynki w czerwonej sukience, Władysław Ślewiński, Henryk Uziembło i Ludwik de Laveaux. Dzieła tych artystów również zdobią kielecką galerię.
Koniec XIX wieku był w polskiej sztuce okresem przełomowym, w którym wyraźne są tendencje modernistyczne, wpływy impresjonizmu i symbolizmu. Interesującą grupę w zbiorach stanowią młodopolskie, alegoryczno-mitologiczne czy symboliczno-patriotyczne kompozycje Jacka Malczewskiego, m.in. obrazy z cyklów Polonia czy Zatrute studnie. Twórczość innego czołowego przedstawiciela Młodej Polski Stanisława Wyspiańskiego reprezentowana jest przez portrety, projekt polichromii i symboliczne w wyrazie Skarby Sezamu. W zbiorach znajdują się także obrazy malarzy mu współczesnych, związanych ze środowiskiem krakowskim, takich jak m.in. Józef Mehoffer, Leon Wyczółkowski, Witold Wojtkiewicz, Władysław Tetmajer, Adolf Karpiński oraz Jan Stanisławski wraz z liczną grupą uczniów. W środowisku warszawskim zaś zdecydowanie wybijała się twórczość Konrada Krzyżanowskiego, reprezentowana przez kilka portretów kobiecych, ze zjawiskowym Portretem Pani B. na czele.
Licząca niemal 1000 obrazów kielecka kolekcja jest nie tylko interesująca, ale również reprezentatywna dla sztuki polskiej.