Dawny Pałac Biskupów Krakowskich

Dawny Pałac Bisku­pów Kra­kow­skich 

Naj­cen­niej­szy zaby­tek archi­tek­tury Kielc, jedyna w Pol­sce tak dosko­nale zacho­wana rezy­den­cja epoki Wazów. Pałac, wznie­siony w latach 1637–1644 z ini­cja­tywy biskupa kra­kow­skiego Jakuba Zadzika, miał być rezy­den­cją magnacką godną naj­wyż­szego dostoj­nika pań­stwo­wego i kościel­nego. W archi­tek­tu­rze, dys­po­zy­cji wnętrz, deta­lach archi­tek­to­nicz­nych, deko­ra­cji prze­ni­kają się wpływy wło­skie i rodzime, a wciąż czy­telny bogaty wystrój archi­tek­to­niczno-malar­ski przy­po­mina o doko­na­niach fun­da­tora na rzecz pań­stwa i Kościoła. W 1. poło­wie XVIII stu­le­cia pałac został roz­bu­do­wany o dwa boczne skrzy­dła, które oprócz dodat­ko­wej powierzchni miesz­kal­nej zmie­niły cha­rak­ter budowli, zbli­ża­jąc ją do fran­cu­skiej rezy­den­cji typu entre cour et jar­din (fr. między dziedzińcem a ogrodem). Nadany wów­czas układ prze­trwał do dziś i sta­nowi malow­ni­czą domi­nantę w kra­jo­bra­zie mia­sta. Pałac peł­nił funk­cję cza­so­wej sie­dziby bisku­pów kra­kow­skich do 1789 roku, czyli momentu upań­stwo­wie­nia dóbr bisku­pich uchwałą Sejmu Wiel­kiego. Pozo­stał jed­nak ośrod­kiem wła­dzy pań­stwo­wej. W XIX i XX wieku w pała­co­wych wnę­trzach mie­ściły się biura insty­tu­cji publicz­nych, woj­sko­wych, dydak­tycz­nych. W 1971 roku jako sie­dziba kie­lec­kiego muzeum został przy­sto­so­wany do celów eks­po­zy­cyj­nych. Obec­nie są tu pre­zen­to­wane:

Wnę­trza zabyt­kowe XVII–XVIII wiek

Eks­po­zy­cja wyso­kiej klasy mebli, tka­nin, obra­zów, rze­mio­sła arty­stycz­nego z XVII i XVIII wieku zaaran­żo­wana we wnę­trzach piano nobile, gdzie zacho­wała się zna­ko­mita część ory­gi­nal­nego wystroju: uni­ka­towe stropy ramowe wyko­nane w warsz­ta­cie nadwor­nego mala­rza Wazów Toma­sza Dola­bel­lego, poli­ch­ro­mo­wane stropy bel­kowe, fryzy pod­stro­powe, mar­mu­rowe por­tale, oprawy komin­ków, posadzki.

Sank­tu­arium Mar­szałka Józefa Pił­sud­skiego

Eks­po­zy­cja pamią­tek zwią­za­nych z legio­nową prze­szło­ścią Kielc miesz­cząca się w trzech pomiesz­cze­niach połu­dniowo-zachod­niego naroż­nika par­teru. Ini­cja­tywa stwo­rze­nia Sank­tu­arium w kwa­te­rze głów­nej Józefa Pił­sud­skiego pod­czas jego pobytu w Kiel­cach w 1914 roku zro­dziła się już w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym. Pow­ró­cono do niej i zre­ali­zo­wano w 1990 roku.

Gale­ria Malar­stwa Pol­skiego i Euro­pej­skiej Sztuki Zdob­ni­czej im. Aloj­zego Obor­nego

Jedna z naj­lep­szych w kraju eks­po­zy­cji malar­stwa pol­skiego od XVII do połowy XX wieku, od 1998 roku pre­zen­to­wana w skrzy­dle pół­noc­nym. Obejmuje ponad 250 obra­zów autor­stwa naj­świet­niej­szych pol­skich mala­rzy, m.in. Pio­tra Micha­łow­skiego, Józefa Szer­men­tow­skiego, Mau­ry­cego Got­tlieba, Józefa Cheł­moń­skiego, Alek­san­dra Gie­rym­skiego, Olgi Boznań­skiej, Jacka Mal­czew­skiego, Sta­ni­sława Wyspiań­skiego, Witolda Wojt­kie­wi­cza, Leona Wyczół­kow­skiego i wielu, wielu innych. Wysta­wie towa­rzy­szy pokaz zna­ko­mi­tych wyro­bów euro­pej­skiej sztuki zdob­ni­czej.

Gabi­net numi­zma­tyczny

Eks­po­zy­cja, pre­zen­to­wana od 2015 roku na pię­trze pałacu, poświę­cona histo­rii pie­nią­dza w regio­nie w śre­dnio­wie­czu i okre­sie nowo­żyt­nym.